میل زدن

برای ورزشکاران باستانی، ورزش باستانی زورخانه ای تنها وسیله ای برای به دست آوردن سلامتی و اندام مناسب نیست بلکه وسیله ای برای ارتباط معنوی با خدا نیز محسوب می شود.
ورزش باستانی را در مکانی به نام زورخانه انجام می دهند.

زورخانه کجاست ؟

زورخانه به مکانی گفته می شود که ورزش باستانی مقدس ایرانیان در آنجا انجام می شود و آنجا جایگاه زور و قدرت شناخته می شود.
در زورخانه کشتی گیران ایرانی تحت تعلیم و تربیت قرار می گیرند.

ورزش باستانی در نگاه اول مانند حرکات نامتعارف بدن سازی و آیروبیک است ولی حرکات ورزشکاران باستانی از حرکات چرخشی درویشان همراه با ضربات آهنگ و وزنه های چوبی سنگین انجام می شود.
ورزشکاران این حرکات چرخشی را در داخل گود زورخانه انجام می دهند و وزنه های چوبی را به هوا پرتاب می کنند.
ورزش باستانی و حرکات پهلوانی جزو حرکات اصلی مردمان در دوران باستان بوده است.
در زمان باستان جامعه ارزش خاصی برای پهلوانان و ورزشکاران باستانی قایل می شد.
ورزشکاران باستانی به خاطر قدرت بدنی و شجاعتی که داشتند مورد احترام همگان قرار می گرفتند.

تاریخچه به وجود آمدن زورخانه

زورخانه حدود 700 سال پیش به وسیله پوریای ولی که از مردمان خوارزم بوده به شکل امروزی به وجود آمده است.
با وجود اسطوره های ایرانی ورزش باستانی شاید در ایران تاریخی بسیار قدیمی تر داشته باشد.
زورخانه از آنجایی به وجود آمد که جنگ های تن به تن انجام می شد و تعلیم فنون جنگی در آن زمان به سبک و شیوه مخصوص انجام می شد.
در زمان های قدیم اسب سواری، تیراندازی و کشتی از موارد مهم برای تعلیم و آموزش شناخته می شد و تعلیمات آن ها برای هر مملکتی ضروری بود.

زنگ زورخانه

در ورزش باستانی از ادواتی مانند :

  • میل
  • کباده
  • سنگ زورخانه
  • طبل زورخانه

استفاده می شود که هرکدام از این ابزار یادآور و الهام گرفته از ادوات جنگی است.

میل در زورخانه یادآور گرز در میدان جنگ است که به نوعی تغییر شکل گرفته است.
 کباده نیز یادآور کمان در میدان جنگ است.
سنگ زورخانه همان سپر است.
و طبل زورخانه یادآور طبل جنگی یا همان کوس جنگی است.
تمامی این ابزار در محلی به نام گود زورخانه استفاده می شود.

گود زورخانه محلی برای پرورش تن و روح است و خواندن اشعار در آنجا یادآور رجزخوانی در میادین جنگی است.
در هر زورخانه ای مرشد وجود دارد.
مرشد در زورخانه حکم عارفی را دارد که با خواندن اشعار حماسی هدفش زنده کردن توان و نیروی ورزشی در ورزشکاران است.
معمولاً زورخانه ها در کوچه پس کوچه های شهر ساخته شده اند.
در زورخانه ها کوتاه ساخته شده و طوری است که هر کس بخواهد وارد زورخانه شود باید خم شود.
می گویند در زورخانه از این رو کوتاه ساخته می شود که ورزشکاران و حتی کسانی که می خواهند برای تماشا وارد این مکان شوند به احترام این ورزش و ورزشکاران باید خم شوند.
این در کوتاه به یک راهروی باریک و سقف کوتاه باز می شود و این راهرو به سردم زورخانه می رسد.
ایرانیان در رشته کشتی و وزنه برداری در سطح بالایی قرار دارند.
با استفاده از منابع ادبی می توان گفت که زورخانه ها از زمان حمله اعراب به ایران به وجود آمده اند.
زیرا از زورخانه هم برای ورزش و هم محلی برای نشست های مخفیانه استفاده می شد زیرا در زمان حکومت اعراب، ایرانیان مهارت چگونگی استفاده از ادوات جنگی را نداشته اند و زورخانه جایگاهی بود که بتوانند در آنجا آموزش و مهارت های لازم را کسب نمایند.

در زمان های گذشته که هنوز رادیو و رسانه های ارتباطی وجود نداشت.
مردم فقط از طریق زورخانه ها می توانستند پهلوانان خود را بشناسند و در زورخانه جسم و روح هر دو کامل می شدند.

شنا زدن باستانی

برنامه های ورزشی در زورخانه عبارت هستند از :

  1. سنگ گرفتن
  2. شنا زدن
  3. میل گرفتن
  4. میل بازی
  5. چرخ زدن
  6. پای زدن
  7. کباده زدن
  8. کشتی
  9. مشت و مال

سنگ گرفتن :

ورزشکار به پشت می خوابد و دو قطعه سنگ را در دست چپ و راست می گیرد و با حرکت دادن آن ها به چپ و راست ورزش می کند.

شنا زدن :

ورزشکار هنگام شنا زدن می تواند از تخته شنا نیز استفاده کند، مرشد اشعاری را از شاهنامه فردوسی می خواند البته این اشعار با ریتم دلپذیری انجام می شود.

میل گرفتن :

میل زورخانه هر جفت از 12 تا 30 کیلوگرم وزن دارد، ورزشکار هنگام میل گرفتن با اشعار مرشد که با آهنگ و ضرب انجام می شود باعث گرم شدن صحنه میل گرفتن می شود.

میل بازی :

میل بازی یعنی پرتاب میل به سمت بالا است البته میل شیرین کاری از نوع سبک که 3 تا 6 کیلو وزن دارد انجام می شود که با آهنگ مرشد و ضرب انجام می شود.

چرخ زدن :

در برنامه چرخ زدن ورزشکار روی یک پا یا دو پا به سرعت عجیبی دور خود می چرخد و گاهی در هنگام چرخش با پرش روی یک پا یا دو پا آمادگی جسمانی خود را در حفظ تعادل به رخ تماشاچیان می کشد و آن ها را به حیرت و تحسین وادار می کند.

پای زدن :

در پای زدن میاندار وارد گود می شود و سایر ورزشکاران گرد او حلقه می زنند و مرشد با ضرب خود آهنگ و ریتمی به حرکات ورزشی آن ها می دهد تا ورزشکاران حرکات خود را با حرکات میاندار یکی کنند.

کباده کشیدن :

یکی از ورزش های جالب و دیدنی در داخل گود زورخانه کباده کشیدن است.
در این حرکات ورزشکار به پشت و یا ایستاده تنه کباده را به دست چپ و زنجیر آن را به دست راست گرفته و بالای سر می برد و طوری کباده را حرکت می دهد که دست ها از آرنج تا مچ به طور افقی روی سر قرار بگیرد.

شیرین کاری :

این حرکت بستگی به استعداد و علاقه شخصی ورزشکاران دارد مانند پرتاب میل به هوا و گرفتن آن ها، بازی با 3 میل طوری که به هوا پرتاب شوند و دوباره گرفتن آن ها، بلند شدن روی دست، پشتک وارو زدن داخل گود زورخانه و حرکاتی دیگر که بتواند باعث تحسین آن ها شود.

مشت و مال :

در زورخانه یک نفر مشت و مالچی وجود دارد در حقیقت مشت و مال یک نوع ماساژ برای سرد کردن عضلات برای رفع کبودی و خستگی عضلات و اندام ها می باشد.
ورزش زورخانه ای در بین ورزشکاران به احترام و ادب معروف است.
به طور مثال تمام حرکات با اجازه از سادات و پیشکسوتان زورخانه که به رخصت گرفتن معروف است، انجام می شود.
یکی از رسم های شیرین و معروف در زورخانه گلریزان است.
در جشن ها، اعیاد و یا میلاد چهارده معصوم برای قدردانی از زحمات پیشکسوتان گرفته می شود در آن دو جوان که اطراف لنگی را گرفته اند دور می زنند و مردم در آن لنگ پول می ریزند.
ورزش زورخانه ای در تقویم ایران تاریخ 17 شوال که به نام روز فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه ای است را به خود اختصاص داده است.
این روز بزرگ را به تمام پهلوانان و جوانمردان سرزمین بزرگمان ایران تبریک عرض می نماییم.

شنا باستانی

از آداب ورود به زورخانه

  • از شرایط مهم ورود به جرگه ورزشکران رسیدن به سن بلوغ است.
  • ورزشکار زورخانه باید به دستورات مربی خویش گوش دهد، مرتکب کار حرام نشود و از گناهان بپرهیزد.
  • ورزشکار باید همیشه طاهر، خوش خلق و فروتن باشد.
  • ورزش باید بعد از نماز صبح شروع شود.
  • ورزش شبانه در شب های قدر و ماه رمضان بدون ضرب و آواز انجام می شود.
  • از وظایف مرشد زورخانه خوش آمدگویی به ورزشکاران بنا به مقامشان است که با زدن زنگ همه را از ورود و احترام گذاشتن به او باخبر می کند.
  • هر پهلوان که بخواهد وارد گود شود به رسم ادب باید خاک گود را ببوسد.
  • ورزشکاران برای ورزش در گود باید شلوار مخصوص به پا داشته باشند و لنگی بر روی خود ببندند، پوشیدن لباس های دیگر ممنوع است.
  • خوردن و آشامیدن، سیگار کشیدن و خندیدن در گود زورخانه ممنوع است.